15 май – маддæлон æвзаги бæрæгбон

    Фиддæлтæй нин хуарзæй ци байзадæй, уонæй æнцæ ирон æвзаг, ирон фарнæ æма ирон æгъдау. Ирон – дигорон æвзаг нæ фæххецæн кæнун нæ уадзуй нæ даргъ æма урух, сæрустур кæмæй ан, еци историйæй. Нæ ирон – дигорон фарнæ æй  нæ уодигъæди адæмуарзондзийнадæ æма рæстдзийнадæ, не ʼгъдау нæ бæттуй кæрæдзебæл. Æртæ дæр устур агъаз æнцæ нæ еудзийнадæн, фал сæ сæйрагдæр ба æй не ʼвзаг. Маддæлон æвзаг æй адæми фарнæ æма æгъдау еу фæлтæрæй иннемæ дæттуни сæйрагдæр фæрæзнæ. Æвзаги хъисмæт æй адæми хъисмæт. Адæми федæн, сæ исони бон ба баст æй йе ʼвзаги федæни хæццæ.

    Алли адæмæн дæр толдзæ бæласау ес едæгтæ, гъæдæ æма къалеутæ. Едæгтæ æнцæ йе ʼвзаг, гъæдæ – йе ʼгъдæуттæ, къалеутæ ба – царди медес. Бæласæн æ къалеутæ ку ниццæгъдай, фал æ едагæ гъигæдард ку не ʼрцæуа, уæд æ зæнгæ нæуæг къалеутæ рауаддзæй. Æ зæнгæ ин ку ралух кæнай, фал уæддæр едæгтæ цардгъомæй ку байзайонцæ, уæддæр нæуæг таутæ исуаддзæй, æма ин зæнгæ дæр уодзæй, къалеутæ дæр. Гъе, фал ин æ едæгтæ ку ниллух кæнай, уæд йе сæфт æрцæудзæй.

   Мæнæ нæ зундгонд ирон финсгутæй еу, Джигкайти Шамил куд рæсугъд загъта маддæлон æвзаги тухæй: «Æвзаг у лæугæ хох æма цæугæ мæсыг. Хохæн ис бын æмæ бæрзонд, хуссар æмæ цæгат, скæсæн æмæ ныгуылæн, ис ын афæдзы афонтæ æмæ ивы йæ хуызтæ, фæлæ йæ мидис æмæ йæ цард сты æнусон. Цæугæ мæсыг фидар у, фæлæ мæсыгæй дур куы рафты, уæд къахыр æмæ дызгъуын кæны.  Æвзаг уыимæ у рæсугъд æмæ тæссонд, гæлæбуйы базырау, уардийы сыфтæрау, чызджы æфсармау, - нæй йæм бавналд, дæрзæг æвнæлдæй хæлынц йæ конд æмæ йæ фидауц, уыдонимæ та сæфы йæ сыгъдæг мидис…». Уомæй рæсугъддæр ма куд ес зæгъæн, равдесæн уарзондзийнадæ маддæлон æвзагмæ.

   Мæнæ куд сагъæс кæнуй маддæлон æвзаги тухæй Цæгат Иристони адæмон поэт, публицист, литературон кустгæнæг, Уæрæсей Федераций финсгути Цæдеси иуонг, Цæгат Иристони культури скъухт косæг, Националон преми «Нарти фæткъу»-й  лауреат  Бабочити Руслан: "Маддæлон æвзаг - нæ хæзна, нæ адæми уоди фарнæ. Нæ абони æма нæ исон, нæ национ цæсгом, не ´гъдау æма не ´фсарæ... Адæмихаттæн мæлæн нæййес, йе цалинмæ уодæгас уа, уæдмæ. Маддæлон æвзаг - нæ сæйраг игакæ, нæ ирддæр бæрæггæнæн. Нæ ин ес нæ æргъудигæнæн, нæ ин исаразæн, нæ баййевæн. Е æй Еунæг Хуцауи устур лæвар. Дуйнесфæлдесæгæн æ цитгин киунугутæй еуеми хумæтæги нæййес уæхæн амунд, фиццагидæр, дан, адтæй Дзурд, иннæ гъуддæгутæ ба уой фæсте фæззиндтæнцæ, зæгъгæ.

     Маддæлон æвзаг - нæ еумæ бæттæг, нæ еугæнæг, нæ национ тергадикæнунади астæумагъз, нæ зæрдихатт æма нæ уодисконд. Уой фæрци хецæн кæнæн иннæ адæмтæй, уой бундорбæл арæзт цæуй нæ дигорон æма нæ ирон аййев литературæ, уой фæрци нæмæ æрхъæрдтæнцæ недзамантæй Нарти кадæнгитæ æма дзоргæ исфæлдистади иннæ хузтæ, уой фæрæзнитæй архайунцæ нæ ирон æма нæ дигорон театртæ.

    Дуйнебæл еунæг адæмихатт дæр йе ´взаг маддæлон нæ хонуй, уома "материнский", зæгъгæ. Уæхæн цитгин æма хъазар ном ин исаккаг кодтонцæ æрмæстдæр мах намусгин рагон фиддæлтæ. Дзурд "маддæлон"-и бундори "мадæ" кеййес, йе беребæл дзорæг æй. Фиццагидæр, Скифтæ, Сарматтæ, Алантæ æма Астæ се ´взагæн мади аргъ ке кодтонцæ, уобæл. "Де ´взаг дæ кæд нæ гъæуй, уæд дæ дæ ниййерæг мадæ дæр нæ гъæуй", - уæхæн зундирахаст адтæй нæ номдзуд фиддæлтæмæ. Уæхæн аргъ кæнун гъæуй мах дæр нæ алæмæти гъæздуг æма аййев æвзагæн, кæд нæ ирæнттæ æма дигорæнттæй байзайун фæндуй аци дуйнебæл, уæд нин æндæр мадзал нæййес".

     Мингай æнзти сæрти нæмæ нæ хестæр фæлтæрти фæрци ци рæсугъд æма фæрæзнæгун æвзаги тухæ æма аййевдзийнадæ     æрхъæрдтæй, уой мах дæр ихæсгин ан нæ федæни фæлтæртæн балæвар кæнунæй. Ма ибæл гъæуама архайæн.

                                                                        Бабочити Э.

Погода на 9 мая с начала дня была изменчива и непредсказуема. Представители предприятий, учреждений и организаций с красными флажками, венками и живыми цветами стекались к зданию администрации района. Правда, на этот День Великой Победы над фашистской Германией не позволено было выйти «Бессмертному полку». В 10 часов люди двинулись к памятнику «Скорбящая мать». По дороге остановились и возложили венок к памятнику Верховному Главнокомандующему Вооруженными силами СССР, генералиссимусу Иосифу Сталину, как организатору и руководителю разгрома немецко-фашистских войск. Далее, возложив венки и цветы к «Скорбящей матери», колонна продолжила свое шествие в сторону Братской могилы. Сюда, к святому месту, где нашли свой вечный покой несколько сотен сынов всех народов страны Советов, съехались жители из некоторых районов республики. В почетном карауле замерли юнармейцы. Соблюдением всех мер предосторожности, связанных с коронавирусом, люди возложили венки, цветы, подходили к памятникам, захоронениям.

Митинг по случаю 76 годовщины Великой Победы над фашистской Германией открыл глава администрации Чиколинского сельского поселения Артур Сагкаев. Выступили: глава районной администрации Омар Лагкуев, военный комиссар Дигорского и Ирафского районов Александр Тилик, председатель районного Совета «Стыр Ныхас» Тазрет Хасцаев. Они говорили о сплоченности, преданности и любви к Родине советского народа, братских отношениях между республиками СССР, единстве в схватке с ненавистным оголтелым врагом. О массовом героизме советских солдат на фронтах Великой Отечественной войны и тружеников фронтового тыла, которые не щадили себя и, как могли, приближали долгожданную победу над ненавистным кровожадным врагом.

  Руководитель военно-патриотического клуба школы №3 Ирма Цориева и волонтеры вручали присутствующим письма - треугольники «Будем жить», а ветеранам поздравительные открытки. Председатель Совета ветеранов района Майран Бетрозов довел до присутствующих, что в район по случаю Дня Победы пришли поздравительные телеграммы из Армении, Краснодарского края, Азербайджана, Подмосковья и Кабардино-Балкарской Республики – от потомков тех, кто отдал жизни за освобождение земли ирафской от фашистских оккупантов. На этот раз они не смогли приехать к нам из-за пандемии.

 В 12 часов в зрительном зале РДК начался грандиозный концерт самодеятельных артистов, перед которым глава АМС Ирафского района Омар Лагкуев обратился к присутствующим со словами поздравления и добрыми пожеланиями. Участники концерта и зрители почтили память солдат Великой Отечественной войны вставанием и минутой молчания. Концертная программа была интересной, открыла новые имена, - на сцену вышло много талантливой молодежи и не только. Ведущие, заместитель начальника управления культуры района Хетаг Темиров и сотрудница РДК Марина Гацалова, виртуозно руководили программой, все действо происходило без заминок и пауз. Зачин сделал народный ансамбль танца РДК с осетинским массовым танцем «Симд». Своим мастерством вновь порадовали зрителей работники культуры Людмила Хекилаева, Анатолий Дзоблаев, Эдуард Плиев, Аслан Зангиев, Марина Гацалова, фольклорный ансамбль танца «Харес». Сценку «Семь черкесок» показали Джульетта Аркаева и мужская половина ансамбля «Ираф».

Не менее красочным было выступление юных артистов. Неподражаемы были малыши из детского сада «Солнышко» с. Чикола (воспитатели Ирина Медоева и Фатима Кульчиева, музыкальный работник Фатима Гацалова). Их же воспитанница Амина Кудзоева прочитала на дигорском языке стихотворение «Æнæном салдат». Ученица СОШ № 2 Амина Тавасиева убедительно и проникновенно прочитала стихотворение о несгибаемом солдате - герое. Дзерасса Дзиова, читая тематическое стихотворение, не смогла сдержать слез, а вслед за ней и зал. Альберт Кулаев чувственно исполнил песню «Нежность». И уж всех поразил 90-летний Хушин Дедегкаев, который запел в 2020 году, и теперь впервые вышел на сцену, исполнил песни военных лет. Апофеозом всего праздничного концерта стала песня «День Победы» в исполнении артистов и всего зала.

   Председатель Совета ветеранов Майран Бетрозов поздравил присутствующих с Днем Великой Победы, и горячо поблагодарил самодеятельных артистов, подаривших людям такой содержательный концерт.

Каждый День Великой Победы оставляет в душах потомков чувство горечи и гордости за отцов, дедов и прадедов, отдавших жизни за наш мирный сегодняшний день.   

    

Майран Бетрозов