Алли адæмихаттæн дæр æ рæсугъддзийнадæ, æ хъаурæ  æй е ′гъдау æнцæ  æ культурæ, æ традицитæ, æ дин æма имани медæгæ. Хумæтæги нæ фæззæгъунцæ, ескæци адæмихатт басæттун дæ ку фæндæуа, уæд ин йе ′гъдау, йе ′взаг, æ культурæ фехалæ, зæгъгæ. 

Раги райдæдтонцæ дигорон адæм сæ цард æгъдаубæл аразун. Раги дæр æма æрæги дæр æгъдауæй рæсугъд адтæнцæ æма æнцæ. Абони уæнгæ дæр цæрунцæ æма ервæзунцæ сæ хуарз æгъдау, æфсарм, лæгдзийнадæ æма фиццагидæр ба Еунæг Устур Хуцауи фæрци, Табу ин уæд. Хестæртæ хумæтæги нæ зæгъиуонцæ, дæ конд æма дæ уиндæй раздæр де ′гъдау æма де ′фсармæ равдесæ, зæгъгæ.

Æгъдау, традицитæ æма дин кæнун гъæуама кæрæдзей хæццæ æнгом баст уонцæ. Нæ кæрæдзей лæдæрун нæбæл ихæс æй. Нæ гъуддæгтæ, нæ фæндæнттæ гъæуама уонцæ æнгом баст, еумæйаг. Нæ фиддæлти фарнæн исæфæн нæййес. Куд нæййес исæфæн дини гъуддагæн, уотæ. Ма кæд Ирæфи райони фулдæр пусулмон адæм цæруй, уæддæр нимад æй конфессионалон, националон районбæл. Цæруй си цалдæр этносей минæвæрттæ. Ма æгасей дæр цæрун гъæуй лимæнæй, кæрæдзей нæ хъор кæнгæй, кæд фæйнæхузи дин хæссунцæ, уæддæр, уомæн æма алли адæймаг дæр, алли уодгоймаг дæр æй Хуцауи лæвæрд. Не Скæнæг Устур Хуцау еунæг æй, æмбал ин нæййес. Ковгæ ба имæ кæнуй æма си хуарздзийнадæ ба коруй алкедæр æхе æрдигонау. Хуцаубæл æууæндæг адæймаг, æхе ибæл ка бафæдзахста, уомæн лæгъуз миуæ бакæнунæй, фæррæдуйунæй минкъийдæр тæссаг æй, уой туххæй ба куд фулдæр адæм сæхе райдæдтонцæ динмæ æздахун. 

Æрæги дини фарстатæ æма нæ фиддæлтиккон æгъдæуттæ еумæ куд рæсугъддæр рахæссæн, нæ фæсевæд раст надбæл æвæрд куд цæуонцæ æма ма берæ æндæр фарстати фæдбæл Чиколай гъæуи мæзгити арæзт æрцудæй æмбурд, кæцими архайдтонцæ Республикæ Цæгат Иристон – Аланий сæйраг муфтий Гуæцæлти Хаджиморат, Чиколай гъæуи раис-имам Хъаирти Алан, æ хуæдæййевæг Тамати Виктор, мæзгитмæ цæуæг пусулмон динхæссæг адæм, æхсæнади хестæр минæвæрттæ, Чиколай гъæуи администраций сæргълæууæг Гасанти Мурат, Ирæфи райони «Аланти Нихас»-и сæрдар Гуæцæлти Агубе, Чиколай гъæуи Нихаси сæрдар Таухъазахти Маирбек, Ирæфи райони ветеранти советти сæрглæууæги хуæдæййевæг Цобпойти Тимофей æма æндæртæ. 

Намаз искæнуни фæсте динхæссæг адæм иуазгути хъæбæр исцитгин кодтонцæ, æгъдау куд амонуй, уомæ гæсгæ æртæ къерей æма идзаг фингæй. 

Берæ фарстатæбæл дзурд æрцудæй еци бон. Сæ ахсгиагдæртæ адтæнцæ: нæ фиддæлти фарнæ æма исфæлдистадон хæзнатæн исафæн ке нæййес, етæ нæ царди едæгтæ æнцæ, удта кæрæдземæн хатир кæнун ке гъæуй, кæрæдзей лæдæргæй цæрун ке гъæуй, дини гъуддаг дæр æма традицитæ дæр еумæйагæй уагбæл хæссун ке гъæуй. Нæ фиддæлтæ, уони фиддæлтæ сæ фарнæ сæ хæццæ нæ фæххастонцæ, махæн, сæ байзæддæгтæн æй ниууагътонцæ цæмæй зæнхæбæл нæ цард рæсугъдæй, амондгунæй хæссæн. Уой туххæй ба гъæуама кæрæдзей лæдæрæн, нæ гъудитæ, нæ фæндонтæ уонцæ еумæйаг, не ′гъдæуттæ, нæ фæткитæ цæсти гагуйау гъæуай кæнæн, ма сæ исæфун ма бауадзæн.

Æрбахунд адæм æма мæзгитмæ цæуæг адæми æхсæн ци дзубанди рауадæй, йе еугурей зæрдæмæ дæр фæццудæй. Сæ дзурд кæрæдзебæл бадтæй. Гъæугæ фембæлдбæл æй банимадтонцæ дууетæ дæр æма си хатдзæгтæ кæндзæнцæ.

Нигкоти Морат