Маддæлон æвзагмæ устур æргом хатт ке ´рцудæй, йе æхцæуæн æй. Бонæй - бонмæ фулдæр гъæугæ гъуддæгтæ лæвæрд цæуй куст разæнгард кæнунæн, алливæрсуг медесгун уроктæ дæттунæн, техникон фæрæзтæ æма нæуæг методикæмæ гæсгæ уроктæ амонунæн. Арæх арæзт цæуй семинартæ, лæвæрд цæуй игон уроктæ, цæмæй ахургæнгутæ сæ зонундзийнæдти æведуйгæ сауæдонæй кæрæдзей хæццæ хай кæнонцæ. Еци гъуддаг агъаз æй кусти уагæвæрд гъæздугдæр, медесгундæр æма цæмæдессагдæр кæнунӕн. Уомæ гæсгæ исбæлвурд кодтонцæ анзи дæргъи семинарти нимæдзæ æма игон уроктæ ка дæтдзæй, уони номхигъд.

Уомæй рахезгæй, æмбурди ахургæнгутæ байгъустонцæ райони ирон æвзаг æма литератури ахургæнгути хестæр амонæг Дзабайти Михаили кизгæ Аллæмæ. «Бонæй – бонмæ фулдæр гъæугæ гъуддæгтæ лæвæрд цæуй куст разæнгард кæнунæн, алливæрсуг медесгун уроктæ дæттунæн, техникон фæрæзтæ æма нæуæг методикæмæ гæсгæ уроктæ амонунæн. Уомæ гæсгæ арæхдæр дæттун гъæуй ахургæнгути астæу игон уроктæ ма кæрæдзей хæццæ зонундзийнæдтæ ма дæсниадæй хай кæнун. Берæ ахургæнгутæ кæнунцæ исфæлдистадон куст, бæлвурд зонунцæ, нуриккон скъолай размæ ци домæнтæ æма ихæстæ æвæрд ес, уони. Ма еци ахургæнгутæ гъæуама цæмæннæ парахат кæнонцæ се ´мгосгути астæу сæ зонундзийнæдтæ», - загъта Аллæ Михаили кизгæ. Фæсурокти куст кæнуни фæрци сувæллæнттæмæ æвзурун кæнун цæмæдесдзийнадæ маддæлон æвзагмæ. Ахурдзаути активонæй архайд олимпиадити: скъолай, уой хатдзæгтæмæ гæсгæ ба муниципалон æма республикон этапти. Скъолай драмон къуæрдти куст, конкурстæмæ цæттæ кæнун, активонæй си архайун æма æндæр фарстатæ лухгонд æрцудæнцæ аци бон. Лæмбунæг æргом æздæхт æрцудæй 5-6 кълæсти мартъий райдайæни сувæллæнттæ ци диагностикæ финссæнцæ, уой фæдбæл. Анализгонд æрцудæй нæхъæртондзийнæдтæн, нисангонд æрцудæнцæ хинцуйнæгтæ идарддæри куст æма сæ зонундзийнæдтæ бæрзонддæр кæмæн æнцæ, уоци ахурдзаутæбæл фæххуæцуни фарстатæ.

Маддæлон æвзаг æй еугур гъæздугдзийнæдтæй хъазардæр, адæймаг сæрустур гъæуама кæмæй уа, уæхæн фæззинд. Æвæдзи, уомæ гæсгæ 1999 анзи ЮНЕСКО-й Генералон конференций ´сфедар кодтонцæ еугурдуйнеуон маддæлон æвзаги Бон. Бæрæггонд ба цæуй 2000 анзи 21 февралæй фæстæмæ. Уомæ гæсгæ 2-аг ӕма 3-аг кълӕсти семинармæ æрцæуæг адæмæн арæзт æрцудæй хъæбæр медесгун урок. Дугкаг къласи ахургæнæг Таймазти Илонӕ Рамазани кизгӕ æ урок исбаста Иристони ци нацити минæвæрттæ цæруй, уони маддæлон æвзаг, сæ культурæ, сæ сæйрагдæр хуæруйнæгтæ æма ирон традицион æртæ къерей историй хæццæ. Бацæттæгонд æрмæг адтæй гъæздуг, цæмæдессаг. Æрмæст сувæллæнттæ нæ, фал ма си ахургæнгутæй дæр беретæ сæхецæн райстонцæ пайдайаг гъуддæгтæ, цидæр нæуæг зонундзийнæдтæ. Сувæллæнттæ архайдтонцæ активонæй, дзуапп лæвардтонцæ раст, æнæкъулумпи. Маддæлон æвзаги туххæй æмдзæвгитæ дæр радзурдтонцæ. Еу загъдæй, ахургӕнӕг æ сувæллæнтти хæццæ байархайдта, цæмæй методикон еугондмæ æрцæуæг адæм аразийæй байзайонцæ.

Еу загъдæй, аци методикон еугонд адтæй медесгун ма пайдайаг алли æрцæуæг ахургæнæгæн дæр. Æмбурди архайгутæ æривардтонцæ сæхецæн куст дзæвгарæ фæххуæздæр кæнуни нисан. Гъæуама еристæ дæр, уроктæ дæр æма фæсурокти куст дæр арæзт цæуонцæ бæрзонд æмвæзадæбæл. Уотемæй, зæрдрохсæй бакъахдзæф кодтонцæ нæуæг ахури анзмæ. Хуцау син сæ къохти фулдæрæй - фулдæр æнтæстдзийнæдтæ æфтуйун кæнæд ирæзгæ фæлтæри хæццæ кусти медæгæ.

Бабочити Э.