Юбилей

 

    Алли адæймаг дæр райгурцæй фæстæмæ царди медæгæ ци бунат иссеруй, уоми архайуй æхсæнади æхсæн æхецæн кадæ искæнунбæл. Уомæн гъæуй хайгин ун рæсугъд уодигъæди менеугутæй, йе ´гъдауæй, æ кустуарзондзийнадæ æма адæмуарзондзийнадæй, æ алфамбулай ка ес, уони æ зæрди гъарæй цæйбæрцæ тавуй, уомæй. Ма еуетæн цидæр æнцонæй лæвæрд æрцæуй еци гъуддаг, сæхебæл æгæр устур уæзæ не ´руадзгæй. Иннетæ ба ибæл фæййархайунцæ се ´гас царди дæргъи. Раст мæнæ Чиколай цæрæг Тегати – Гецати Зои хузæн.  Е æй, хъиамæтгун æма рæсугъд уоди хецау кай, еунæг бон дæр æ уоди æнцондзийнадæбæл ка нæ басагъæс кодта, фал царди разуайæн ка фæууодта, уæхæн силгоймаг.

     Райгурдæй Зоя 2 феврали 1936 анзи Ирæфи райони Шекери гъæуи, Хъанамат æма Клетки хумæтæг косæг, фал адæмуарзон хæдзари. Адтæнцæ устур бийнонтæ, ирӕзтӕй си 6 сувӕллони. Цардæнцæ хæларæй, кæрæдзей уарзгæй, кæрæдзебæл æнгом хуæцгæй. Фал цард уотæ низзилдæй, ма Клеткæ цæрунгъæуагæй йе ´носон дуйнемæ бацудæй. Фондз сувæллони седзæрæй байзадæнцæ. Хъанамат æрхудта Клетки хуæрæ Фаризæти, уомæй хуæздæр мин мæ седзæртæн мадеуæг ка бакæндзæй, зæгъгæ. Лæмбунæг, къуæрттон каркау сæ æхебæл æрбангом кодта, ма сæ нецæмæ гъæуагæ æруагъта. Хъанамат ма Фӕризӕтӕн исӕнтӕстӕй 3 сувӕллони.

   Зоя астæуккаг скъолай ахур кодта. Адтæй лæмбунæг, зæрдæргъæвд, ахурмæ тулаваст. Скъола фæууни фæсте бацудæй уæлдæр ахурмæ ма каст фæцæй Дзæуæгигъæуи фӕлхӕсадон техникум. Райдæдта косун.

    Æригон кизгæ æ амонд иссердта Гецати муггаги Валодий номбæл. Æнгом бийнонтæ иссæнцæ, цардæнцæ лимæн, кæрæдзей уарзгæй, кæрæдзей фарсмæ лæудтæнцæ цифæнди гъуддаги дæр, еу иннемæн нифс лæвардта. Фал Валодийæн йе ´нæнездзийнадæмæ гæсгæ климæт нæ бæзтæй. Уой фæдбæл сæ цæрæнбунат раййивтонцæ Туркмений горæт Небетдагмæ. Æнцон дæр син кæми адтайдæ, сæ уарзон цæрæнбунатæй æнæзонгæ рауæнмæ æртæ сувæллоней хæццæ рандæуо, еци гъуддаг. Фал гæнæн на ´дтæй, æнæнездзийнадæ алцæмæй хъазардæр. Ами Зоя куста хестæр товароведæй, Валоди ба геологон æсгарæн кусти шоферæй. Уоми дæр сæ адæм бауарзтонцæ се ´нæхийнæ уодти фæрци. Кадæ син адтæй сæ кустуæтти.

    Рæстæг цудæй. Фæстæмæ исæздахтæнцæ Гецати бийнонтæ сæ райгурæн бæстæмæ. Æрцардæнцæ нæуæгæй Чиколай. Æдеугурæй син уæдмæ райгурдæй фондз сувæллони: æртæ кизги ма дууæ фурти. Зоя куста райпой тукæнтти. Валоди æ шофери куст нæ ниууагъта. Фал æнамонд хъисмæт уотæ ниддæлæ – уæлæ кодта, ма Валоди 1992 анзи æ цардæй рахецæн æй. Зоя нæ бауагъта фæккеун æ хæдзарæ. Лæгигъæдгун силгоймаг федар фæллæудтæй, ма æ зæнæги дæр уагбæл æривардта, царди тонхи сæ рауагъта. Балæвар син кодтонцæ адæймагмæ хуæздæр менеугутæ циййес, уони. Алкедæр си райста уæлдæр ахурдзийнадæ, бунæтти косунцæ. Иссæнцæ хецæн бийнонтæ. Фæззиндтæй син рæсугъд кæстæртæ. Ке зæгъун æй гъæуй, зин рæстæгути æ фарсмæ балæууиуонцæ æ хеуонтæ, нифс ин лæвардтонцæ, фæймæ кæсиуонцæ цæмæй сæ бон адтæй, уомæй. Æ къохтæ æруадзун æй нæ бауагътонцæ, ма си абони хъæбæр арази æй Зоя.

    Æрмæст хæдзайронтæн нæ, фал æгас муггагæн дæр æхе бауарзун кодта æ ездон тог æма рæсугъд зæрди фæрци Зоя. Сатанайау гъæйтт æма рæдаукъох, æгъдау дæттунмæ цæттæ, хæдзари лæмбунæг.

     Нифсхаст, лæгигъæдгун силгоймаг йе ´нæхъаурæ усхъитæбæл рахаста царди уæзæ. Ци адæми хæццæ куста, етæ æй нигъгъуди кодтонцæ зæрдхæлар силгоймагæй. Некæд неке зæрдихудти бацудæй, æ бон кæми адтæй, уоми алкæмæн дæр цæттæ адтæй йе ´нхуси хай бахæссунмæ. Лæкъун цæстæй некæд некæмæ ракастæй, фæлмæн дзурд ирдта алкæмæн дæр. Абони дæр ма арæх æрæфтуйунцæ æ зæрди, ци берæ хуарз адæмти хæццæ евгъудæй æ цард кусти медæгæ. Æ уодуæлдай, хъазауатон кусти фæдбæл еу æма дууæ хатти не ´рцудæй хуæрзæнхæгонд Кади æма Арфи гæгъæдитæй.

    Зоя æрмæст лæгигъæдгун нæй, фал æй фæлмæн мадæ æма уарзон нана. Æ зæрдæй еу тогдадзинæ раскъудæй, æ бæдолæ Олег а дуйнейæй ку рацох æй, уæд. Еци зин ин арф фæд ниууагъта æ уоди. Фал ма ин ка ес, еци кæстæртæн сæ райгурцæй абони уæнгæ дæр æй федар мæсуг, æнæбасæтгæ хъаурæ. Æнцæ хуæрзтог, æгъдаугин, æмбалуарзон, хуарз æмгарæ, сæхе фæллойнæй ка цæруй, уæхæн. Æ киндзитæ ин иссæнцæ кизгутти хузæн, æ сиæхстæ - фуртти. Æ къохти гъар æма æ зæрди рохс æнвгъауæй дæттуй Зоя æ бæдæлтти бæдæлттæн. Ма имæ етæ дæр сæ алли гъуддаги хæццæ дæр уайунцæ, æ хæццæ унаффæ кæнунцæ æ зæнæг, кæд сæхуæдæг сæ кари бацудæнцæ, уæддæр. Алке цийнæй дæр си уæлæрвти тæхуй, алке мастæй ба си дууæ хаййи есуй æхемæ. Æ кæстæртæ си æнцæ сæрбæрзонд, сæ сæртæй ин ниллæг ковунцæ.  

   2 феврали Зоя бæрæг кæнуй æ 90 анзей бон. Уой фæдбæл ин арфæ кæнунцæ æ хеуæнттæ, берæ ´й ка уарзуй, етæ æгасæй дæр. Берæ æнзти дæргъи ма æ бæдæлтти, æ кæстæрти рæсугъддзийнадæ ингæй цæрæд. Æй сæ разæнгардгæнæг, сæ хъаурæ æма намус. Дæ райгурæн бони хуарзæнхæ дæ уæд, Зоя! Æнæнез æма æнæмаст цард дæбæл Еунæг Хуцау федаун кæнæд. Фулдæр ке уарзис, етæ ба дин лæггадæ кæнун куд фæразонцæ. Дæ нифсæй - нифсгун, дæ хъаурæй - хъаурæгин, дæ зундæй - хайгин.

                          Бабочити Э.