4 ноябрь – Уæрæсей аадæми еудзийнади бон

            

     Уæрæсей медæгæ ес берæ зæрдæбæлдарæн бæндтæ, фал си, гъулæггагæн, еуæй – еуетæ ба баст æнцæ æнкъард, кенæ зин царди хæццæ. Адтæй нæ бæсти уæхæн рæстæгутæ дæр, адæм дузæрдуг кæнун ку райдæдтонцæ, ес ма Уæрæсей паддзахадæ æма уруссаг адæм æви нæ, зæгъгæ. Е ба уомæн, æма нæ бæстæмæ цард-цæрæнбонти дæр адтæй берæ æндагон лæборгутæ, цалинмæ, истори куд зæгъуй, уомæ гæсгæ, Кузьма Минин æма Дмитрий Пожарский (уруссаг мифологий хъайтартæ, польшæйаг интервентти нихмæ исхуæцгутæ) нæ фæссидтæнцæ æррæстæ хумæтæг уруссаг адæнмæ, райгурæн бæстæ багъæуай кæнунмæ æма не ΄скодтонцæ устур арми, кæций фæрци 4 ноябри 1612 анзи Мæскуйæй сурд æрцудæнцæ польшæйаг лæборгутæ. Уæдæй фæстæмæ Уæрæсе райдæдта æ къæхтæбæл лæуун æма ирæзун, хъаурæгиндæр кæнун. Е адтæй уруссаг адæми устурдæр уæлахезтæй еу.

   Уæд берæ адæм сæ уодтæ нивондæн æрхастонцæ сæребари сæрбæлтау. Гъе, уомæ гæсгæ, кæд берæ адæм 400 анзей размæ историй хæццæ зонгæ нæбал æнцæ, уæддæр зæгъун æнгъезуй, æма æхе патриот кадæр хонуй, уонæн ба аци бæрæгбон хъазар æй. 2005 анзæй фæстæмæ ба, Уæрæсей хецауади унаффæрахастмæ гæсгæ, е еугонд æрцудæй 1917 анзи 7 ноябри Социалистон революций фæууæлахези бони хæццæ æма хунд æрцудæй «Еудзийнадæ æма хуæдбарæдзийнади бон». Æ гъуди ба æй уотæ – æрмæст адæми æмхъаурæ æма æмзунддзийнадæ багъæуай кæндзæнæнцæ нæ Фидибæсти сæребарæдзийнадæ.

   Цума куд æй нæ райони цæрæг адæмти цæстингас ба аци бæрæгбонмæ? Аци фарстай фæдбæл мах дæр радзубанди кодтан еу цалдæр алли кари адæймагей хæццæ. Æма мæнæ цæхæн дзуаппитæ райстан. Гъулæггагæн си берети нæ бафæндадтæй сæ нæмттæ ниффинсун, уомæ гæсгæ син æнхæст дæр кæнæн сæ фæндон.

     Тауасити Илинæ, РЦИ - Аланий медицинон академий ординатури рауагъдон, дæндæгути дохтур:

- Нæ бæсти истори ка зонуй, уонæн гъæуама æнæзунд ма уа аци бæрæгбони медис, адæми хъаурæ сæ еудзийнади медæгæ ке æй, райдайæ 1917 анзи Октябри револæцийæй æма фæууо Фидибæсти Устур тугъдæй. Уæдта ма нигкидæр æндæр уæхæн дæнцæгтæ дæр æнгъезуй æрхæссун нæ Уæрæсей историйæй. Фал, цубурæй ба куд фæззæгъунцæ, уотæ - мæн позици æй седун еугур адæнмæ дæр, уæлдайдæр нури фæсевæдмæ, сабурдзийнадæ æма кæрæдзей хæццæ еу зундмæ æрцæундзийнадæй хуæздæр неци ес, нæ цард æнæ буцæутæ æма тугъдтитæй куд уа. Нæ бартæбæл дæр куд дзорæн æма нæ ихæстæ дæр куд лæдæрæн сабур зунди хæццæ.

     Дедегкати Дарья, РЦИ – Аланий Паддзахадон къазнай учреждений, Ирæфи райони гъæууон хæдзарадон управлений специалист:

   - Раст ку зæгъон, уæд мин фиццаг рæстæгути зин балæдæрæн адтæй «День народного единства» цæмæн хунд æрцудæй 2005 анзи 4 ноябрь, е. Берæ хестæр адæмтæ дæр æй нæ лæдæрдтæнцæ, уæдта сæ тоги дæр ниффедар æй 7 ноябри цитгин бæрæгбон æма æййивд ке æрцудæй, е берети зæрдæмæ цæугæ дæр нæ кодта. Æма æй фæстæдæр кæд лæдæрун райдæдтонцæ, уæддæр ма ин æ нисан бæдтунцæ 7 ноябри хæццæ. Æз дæр уони хæццæ, мах фæлтæрæн е хъазар бæрæгбон адтæй алкæддæр, уæдта нин уодзæнæй, кудфæндий æй ку ΄схонæн, уæддæр. Адæмти еудзийнадæ æма сабур цардæй хуæздæр ба, æнæмæнгæ, неци ес зæнхæбæл….

     Гуæцæлти – Легойти Рая, Чиколай афтек «Аспирин – С» провизор:

   - Мæнмæ гæсгæ, 4 ноябрь æй æ райгурæн бæстæ ка уарзуй, æцæг патриот ин ка΄й, уони бæрæгбон. Кæд е Уæрæсей хецауади унаффæрахастмæ гæсгæ еугонд æрцудæй нæ бæсти историй ци агъазгъон дууæ цауи æрцудæй, 1612 анзи 4 ноябри æма 1917 анзи 7 ноябри, уони кадæн, уæддæр æ лозунг, гъома æ гъуди – адæми еудзийнадæ æма хуæдбарæдзийнадæ ба баизадæнцæ æ хурфи. Еци еудзийнади фæрци нæбæл еунæг знаг дæр нæбал фæууæлахез æй хъæбæр рагæй дæр. Æма алке дæр уæд еци бæрæгбони хуарзæнхæ! Ке зæгъун æй гъæуй, абони хъæбæр вазуггин ка иссæй нæ бæсти, еци политики кой дæр нæ кæнгæй æма имæ не ΄вналгæй.

   Дедегкати – Дзансолти Зæлинæ, Ирæфи райони ахуради управлений бухгалтер:

   - Бæрæгбæнттæй, мæнæй уотæ, лæгъуз некæци æй. Уони хæццæ 4 ноябрь дæр. Фиццагидæр нин е нæ зæрди æфтауй Уæрæсей гъæздуг истори – æ адæмихæттитæ (уогæ ба æнцæ еу 180 хузи), сæ хъаурæ æма сæ зунд еу кæнгæй, куд уæлахез кодтонцæ алкæддæр нæ цифуддæр æзнæгтæбæл.

     Дугкагæй – еци бæрæгбони фæрци, 1612 анзи цæхгæр низзилдæй Уæрæсей адæмихæттити цард хуæздæр æрдæмæ. Римæхстаг нæй е, алли бæсти, алли паддзахади дæр ке ес вазуггин гъуддæгтæ. Ес махмæ дæр нæхъæртондзийнæдтæ, исраст кæнуйнаг фарстатæ, фал нæ уæддæр еу ба кæнунцæ нæ еумæйаг цæмæдестæ, уæлахезтæ - науки, спорти, æхсæнадон царди медæгæ. Хуцау зæгъæд æма алкæддæр сабурæй куд хинцæн нæ еугур ресгæ фарстатæ дæр.

   Æ ном зæгъун ке нæ бафæндадтæй:

     - Еудзийнадæ æма хуæдбарæдзийнадæ адæми царди устур бунат ахæссунцæ. 7 ноябрь мæнæн, уæдта мæ бийнонтæн алкæддæр адтæй цитгин бæрæгбон. Æз мæ кари адæймаг дæн, балистæг кодтон мæ фæндзæймаг инсæй анзи. Фæккустон берæ æнзти нæ дессаги Советтон Цæдеси бастдзийнади хаййади. Еци бон, 7 ноябри, ци дессаги арфитæ æма зæрдæлхæнæн дзубандитæ, телеграммитæ æма пъисмотæ æрвистонцæ адæм кæрæдземæ! Цитгингонд æрцæуиуонцæ аллихузон хуæрзеугутæй адæмон хæдзаради алли къабæзти косгутæ, радиойæй, телеуинунадæй, газзеттæ æма журналтæй игъустгонд æрцæуиуонцæ цитгинæй сæ нæмттæ. Æма адæнмæ адтæй турнундзийнадæ нигки устурдæр æнтæститæмæ. Гъулæггагæн, нур еци гъуддæгутæ иронхуати раизадæнцæ. Нæ паддзахади мулкитæ, дæсгай æма дæсгай æнзтæ ке гъæздугдзийнæдтæ фулдæр кæнунбæл фæккустан дусфæлдæхтæй, етæ бахаудтæнцæ еугай адæймæгти къохтæмæ – дехгонд æрцудан гъæздугутæ æма мæгуртæбæл. Ресуй зæрдæ уонæбæл, гъе фал, уæддæр еудзийнадæ æма сабур цардæй хуæздæр неци ес. Æма кæстæртæн æнтæсæд еци бæрæгбон цитгинæй хæссун.

                    Бæрæгбони кадæн адæми цæстингаси туххæй

            æрмæг мухурмæ бацæттæ кодта

                                                                         Чихтисти Р.