Некеʹй иронх, нециʹй иронхи

 

Мæ цубур радзурд æй чиколайаг  Тамати Дафай фурт Сулейманбæл. Тугъди рæстæги  куста военкомæй Ирæфи райони. Берæ фæсевæд рандæнцæ уой фæндарастæй тугъди будурмæ, берæ маддæлтæ, сæ бæдолæ кæмæн фæммард уидæ, етæ ʹзнаги цæстæй кæсун райдайиуонцæ Сулейманмæ. Бæргæ сæ лæдæрдтæй, бæргæ син тæрегъæд кодта, фал немуцаг фашистæй нæ Райгурæн бæстæ багъæуай кæнун гъудæй.

Еу бон æ сæйгæ фидæн загъта: «Баба, тугъдмæ цæун, бæргæ уин тæрегъæд кæнун, фал æртигай, фондзгай фурттæ кæмæй рандæй, етæ ба мадта ци кæнонцæ». Бæргæ никкудтæнцæ мадæ æма сæйгæ фидæ, фал «фæндараст уо», зæгъгæ, ин загътонцæ, æ кæстæр хуæри евгед сæ фæууагъта, уотемæй рандæй. Уæдмæ немуц Чиколамæ исхъæрдтæнцæ, ке бон куд адтæй, уотæ гъæдæмæ лигъдæнцæ, партизанти къуартæ кодтонцæ. Фал немуцæн ка анхос кодта, уæхæнттæ дæр нæмæ фæззиндтæй, пъалицайтæй кустонцæ.

Еу бон Тамати хæдзарæмæ дæр немуцаг салдатти хæццæ еу уæхæн лæг сæ разæй, уотемæй фæззиндтæнцæ. Мæгур сæйгæ лæги сæргъи æрлæудтæнцæ, ма имæ дзоруй немуцаг: «Где Сулейман?!» Дафа, цума сæ нæ лæдæрдтæй, уотæ никкодта æхе. Уæдмæ иннæ дууæ фашисти фæххуæстæнцæ ин æ цæнгтæбæл, май зæнхæмæ æргæлстонцæ. Мадæ ма кизгæ сæхе багæлстонцæ сæ фидæмæ, ма уони дæр еуварс фехстонцæ, «штейн», зæгъгæ, сæбæл  нигъгъæр кодтонцæ. Пъалицай размæ  рацудæй ма сæмæ дзоруй: «Уæ фурт, коммунист, офицер, ма кæд партизанти командир æй, уæд æй æрхонетæ, рарвететаймæ, кенæ ба уæ еугурейдæр ниццæхддзæнцæ» .

«Хуцау дин ма ниххатир кæнæд, ду фашистæй фашист дæр дæ», - зæгъгæ, ма исдзурдта Дафа. «Банцайæ! Уæ власт фæцæй, нур ба мах власт уодзæй!» Еци дзурдти хæццæ Дафай хæрхæрæй радавдтонцæ май машинæмæ багæлстонцæ, уоми ба ма адтæй еу дууæ къомсомол кизги. Сæ нивæн, Чиколайæй куддæр Кæсæгмæ нихъæрдтæнцæ, уоми ба сæ нæхеуæнттæ æхсун райдæдтонцæ, ма сæ исуæгъдæ кодтонцæ. Фал сæ фурт Сулейман ба бæгъатæрæй фæммардæй Новороссийски горæти, æ рамæлæти уæнгæ дæр имæ æнгъæл фæккастæй æ мадæ, кæд мард нæй, зæгъгæ.

Мах, абони фæсевæд, уони бæгъатæрдзийнадæ некæд феронх кæндзинан, сæ рохс ном син имисдзинан.

Новороссийски зæнхи нур æ цирт,

Тугъдон æмбæлдтæ йæ фарсмæ,

Фæлгæсунцæ кæрæдземæ

Есге зæнхæбæл æносмæ.

Æрæги Тамати Сулеймани номбæл Новороссийски еу гъæунгæ конд æрцудæй. Еци хабар мæбæл исæмбæлун кодта æ кизги кизгæ, æхуæдæг дæр уоми цæруй бийнонтæй, æ мадæ æгас кæд нæбал æй, уæддæр еци кизгæ æ бабай циртмæ кæсуй, ма си Хуцау исарази уæд, æ бæдæлтти хортæй æфсес уæд.

Пъинти – Малити Фатимæ