Поэти юбилеййи кадæн

Дузæрдуггаг нæй, нæ  Иристон гъæздуг ке æй зундгонд адæмæй: ахургæндтæ, спортсментæ, дохтиртæ, наукон - ертасæн кустгæнгутæ, историктæ… Фæстаг бунат нæ ахæссунцæ нæ литературон кустгæнгутæ дæр. Ес нæмæ, аййевади бæрзæндтæмæ ка исхизтæй ма сæ ка басгардта, уæхæн финсгутæ дæр. Сæ нимæдзæ уотæ минкъий дæр нæй. Фал Сурх Дигори гъæу ба иннетæй бæркадгундæр разиндтæй еци æгъдауи. Рацудæй си 5 финсæги, кæцитæ æнцæ Уæрæсей Финсгути Цæдеси иуæнгтæ. Уони фæрци аци гъæу бахаудтæй Уæрæсей Гинеси æскъуæлхтити (рекордти) киунугæмæ.   

    Абони си ракæндзинан сæ еуей кой. Хохойти Сæлафири фурт Энвери фиццаг æмдзæвгитæ мухури рацудæнцæ 1971 анзи Ирæфи райони газет «Ленинон»-и. Еци æнзти нæ республики æригон литераторти семинартæй еуеми хуарз аргъ искодтонцæ Цæгат Иристони Хетæгкати Къостай номбæл Паддзахадон университети филологон факультети студент Хохой - фурти аййевадон уадзимистæн. Сæ цæстæ сæбæл æривардтонцæ хестæр фæлтæри искурдиадгин литератортæ: адæмон финсæг Гулути Андрей, Бесати Тазе, Тетцойти Таймураз æма Малити Васо. Иристони адæмон поэт Цæрукъати Александр ба Энверæн ци киунугæ балæвар кодта – «Фидæй фуртмæ», уой медæггаг цъарæбæл ниффинста: «Устур нифс нæ кæмæй ес, уоци æригон автортæй еу Хохойти Энверæн – зæрдибунæй». Еци цæстивæрд нифс фæцæй æригон финсæгæн, ма йе ʹсфæлдистадæмæ фулдæр æргом раздахта, æ царди нисанæн æй æривардта.

   Райгурдæй Хохойти Энвер 1956 анзи 25 маййи Цæгат Иристони Ирæфи райони Сурх Дигори гъæуи. Астæуккаг скъола каст фæцæй Æппæлди Гæгъæдий хæццæ. Уой фæсте рахецæн кодта Æфсади рæнгъити службæ. Æ райгурæн гъæумæ ку исæздахтæй, уæд бацудæй Цæгат Иристони педагогон институтмæ ма æй каст фæцæй хуарз бæрæггæнæнти хæццæ. Куста цалдæр астæуккаг скъолаеми уруссаг æвзаг æма литератури ахургæнæгæй. 1982 анзæй 1998 анзмæ кадæ - радæй бакуста медгъуддæгти оргæнти. Хуæрзеуæггонд æрцудæй уæлдæр хецауадæй. Фараст анзи ба адтæй Цæгат Иристони республикон адæмон газет «Дигори» бæрнон секретарь.

    1999 анзи ист æрцудæй Уæрæсей Федераций финсгути æма журналистти Цæдесмæ, æй Кавкази Финсгути Клуби иуонг, академик, финсæг, Иристони адæмон поэт, Фидибæсти Устур тугъди ветеран Джусойти Нафиййи номбæл национ премий лауреат, финсгути Цæдеси поэзий хаййади сæргълæууæг, финсгути Цæдеси правлений иуонг. Мухури ин рацудæй 20 киунуги.

   Хохойти Энвери литературæ уарзгутæн амонун нæ гъæуй. Æ берæвæрсуг ʹсфæлдистади, ирд айдæни уинæгау, зиннуй царди æцæгдзийнадæ: кæдзос уарзт æма уæззау маст, карз æрхун æма рохс бæлдт, карз уайдзæф æма циргъ зундамунд… Æ зæрдæмæ арф гъарагæ уадзимистæ, кадæнгитæ, новеллитæ, таустæ, уайдунтæ, миниатюритæ, уацаутæ арæх мухури цæунцæ республикон газеттæ æма журналти. Хохой - фурт æрмæст зундгонд поэт нæй, фал ма æхе равдиста искурдиадгун прозаик, литературон критик, этнограф, публицист, журналист æма тæлмацгæнæгæй дæр.

    Æ райгурæн бони фæдбæл Энверæн устур аргъ искодтонцæ æ райгурæн гъæуи астæуккаг скъолай ахургæнгутæ æма ахурдзаутæ. Скъолай директори гъомбæладон кусти фæдбæл хуæдæййевæг Габети Зæлинæ бацæтта кодта бæрæгбон – равдист Энвери цард æма исфæлдистади фæдбæл. Бæстон ин æрдзурдта æ цард æма исфæлдистади тухæй. «Энвери поэзибæл дзоргæй, адæймаги цæститæбæл рагъазунцæ нæ рагфиддæлти хуæнхбæстæ: æхсирхузæбауæргин ратасæ - батасæ имонау бæрзитæ, сæ медастæу ба  - хуæнхаг сатæг сауæдонæ. Устур æхцæуæндзийнадæ радтуй фæллад бæлццон, тæбпалурз гъæддзау кенæ ба рæувæд бæрзæндти хæтагæ цауæйнонæн. Сауæдонау кæдзос æма рæсог, гъæздуг æвзаг æма зæрдæхцон гъудитæй æмидолæ æнцæ Хохой - фурти киунугутæ», - загъта Зæлинæ. Æ ранихаси хæццæ æвдист цудæнцæ Энвери царди скъуддзæгтæ слайдтæ æма видеоæрмæги хузи. Бæрæгбони хъайтари тухæй ма радзурдтонцæ 11 къласи ахурдзаутæ Хохойти Тамерлан æма Хохти Ирминæ.

     Бæрæгбон райдæдта «Сурх Дигори зар»-æй, кæций балæвар кодтонцæ скъолай заргути къуар, сæ амонæг Хъамболти Анжеллæ.

 Поэттæ, æвæдзи, сæрмагонд адæмихатт æнцæ. Уонæмæ æндæр хузи цæстæнгас ес алцæмæ дæр: Амонд æма Æнамонддзийнадæмæ, Кадæ æма Æгадæмæ, Хæран æма Рæстдзийнадæмæ, Фудæнхæ æма Уарзтмæ. Равдист хумæтæги нæ райдæдта æмдзæвгитæй - уонæми е ʹмбæрцæ исистуй финсæги фæлгонц, æ уодихатт æма æ царди уаг.

    Цæмæй поэти хуæздæр балæдæрай, уомæй ин гъæуй æ царди сæйрагдæр хабæрттæ зонун. Энвер æхуæдæг радзурдта цубурæй æ царди хабæрттæбæл, æ размæ ци сæйрагдæр фарстатæ æвардта æма æвæруй, уонæбæл. Æ ранихаси фæббæрæг кодта, æ царди æма йе ΄сфæлдистади ци бунат æрахæстонцæ æ ниййергутæ, ахургæнгутæ æма маддæлон æвзагмæ уарзондзийнадæ, уой. Бакастæй цалдæр æмдзæвги йе ΄сфæлдистадæй. Уонæмæ игъосгæй, искæнун æмбæлуй уæхæн хатдзæг, æма поэт æгæрон уарзтæй уарзуй æ райгурæн гъæу æма æ ниййерæг мадæ. Æ тæккæ хуæздæр æмдзæвгитæ æма зартæ финст æрцудæнцæ ниййерæг мадæбæл. Аци темæ æнæбун æма æнæкæрон æй. Ес ин берæ хузти раргомгæнæн, берæ хузти райхалæн. Алли поэт дæр æй æнкъаруй æма уинуй æхердигонау.

    Æ хъиамæтгун мади тухæй ци зæрдæмæдзæугæ æмдзæвгитæ ниффинста Энвер, уонæй еу къуар, удта æмткæй райсгæй йе ΄сфæлдистадæй еу къуар æмдзæвги бакастæнцæ ахурдзаутæ: Хæмицати Махарбек, Гоцити Тигран, Гобети Данæ, Цакъоти Аминæ, Хъарати Лерæ, Сабети Виктория, Габети Эмилия, Хохойти Герман, Хохойти Дмитрий, Цопбойти Сослан, Хæмицати Дзерасса, Секъинати Златæ, Хуадонти Валерия ма Текъити Данæ. Энвери æмдзæвгæбæл конд «Хæнæзи зар» разардтонцæ Айгунти Арселия иа Аминат. Гъæуи библиотекæ æма скъолай библиотеки косгутæ Хъамболти Ингæ æма Гетъоти Людмилæ бацæттæ кодтонцæ Энвери киунугути равдист.

    Райдайæн кълæсти ахургæнæг Хохойти Жаннæ радзурдта, æ кусти медæгæ куд пайда кæнуй Хохой-фурти æмдзæвгитæй, удта иннæ дигорон финсгути уадзимистæй дæр. Йе пайда æй, цæмæй сувæллæнттæмæ игура уарзондзийнадæ маддæлон æвзагмæ.

     Маддæлон æвзаги темæ рапарахатт кодта юбиляри хæццæ æрцæуæг, бæрæгбони иуазæг, Уæрæсей финсгути Цæдеси иуонг Колити Витали дæр. Энверæн арфи дзубандитæ ракодта æ фиццаг ахургæнæг Дзабайти Фузæ. Уомæй рахезгæй, юбилярæн, иуазгутæн æма бæрæгбонбæл ка байархайдта, уонæн раарфæ кодта скъолай сæргълæууæг Хамихъоти Барис.

     Мадта адæймаги хуарз менеугутæй дæр хайгин æй нæ абони хъайтар. Фиццагидæр æй раст лæг, æргом дзурд æма фæлмæн зæрди хецау. Æй æмгаргин æма æмбалгин, фенхус кæнунмæ -цæттæ. Арæхсуй адæми хæццæ цæрунмæ. Нæ багъавта нæдæр паддзахади, нæдæр хецæн адæймаги есбонмæ, идард имæ лæуунцæ соцъа æма козбау. Æй хумæтæг, нæхемæ дигорон, лæг. Куд поэт æма куд нæлгоймаг, уотæ бацудæй æ тæккæ лæги кари. Æрфедар æй царди тонхи, иссердта æхе сæрмагонд бунат поэзий медæги. Æ бон æй косун, ес имæ нифс æма хъаурæ, æрдзæ ин ци искурдиадæ балæвар кодта, уой нигги æнхæстдæр æма ирддæрæй раргом кæнунмæ.

     Кæронбæттæни æ уарзон гъæуи скъолайæн Хохойти Энвер балæвар кодта æ киунугутæй цалдæр. Æхе дæр ин æнæргъудийæй нæ ниууагътонцæ. Габети Зæлинæ æма Хайманти Ацæмæз скъолай номæй балæвар кодтонцæ кадгин юбилярæн гипсæй конд цæргæси фæлгонц æма деденгути баст.

                                                                      Бабочити Э.