Лæгæн фæууй еунæг цардибарæ æма æй рæсугъдæй бацæрунбæл фæййархайуй. Алли бон дæр си йе ʼвæрæнтæмæ архайуй ести хуарздзийнадæ бахæссунбæл. Еци гъуддаг кæмæн бантæстæй, æхецæн кадæ ка искодта, адæми арфæй хайгин ка иссæй æ рæсугъд уодиконд æма фæлмæн зæрди фæрци, уонæй адтæй Батæрти Рамазан, кæци рæсугъд фæд ниууагъта æ фæсте.

Æ цард берæвæрсуг рауадæй. Раги ниллæудтæй фæллойни фæндагбæл. Биццеу уогæй, е косун райдæдта Ирæфи райони Фæскомцæдеси МТС – и бæхтæбæл. 1955 анзи имæ фæдздзурдтонцæ Сурх Афсади рæнгъитæмæ, кæми йе службæ рахецæн кодта райгурæн бæсти размæ арфæдзийнæдтæ æма хуæрзеугути хæццæ. Æ райгурæн гъæумæ ку исæздахтæй, уæд, æнæдзебæл фæккæнгæй, нæуæгæй æрлæудтæй кусти сæргъи. Бацудæй тракторон бригадæмæ. Ци вазуггин техникæ ин бакодтонцæ æ барæ, уобæл æнæкъулумпийæй куста колхози будурти. Фæстæдæр æ куст баййивта рæуæг хуæдтолги шофербæл. Æ арæхстдзийнадæмæ ин ку аркастæй Ленини номбæл колхози разамунд, уæд æй иснисан кодтонцæ æхсири – товарон фонсдарæн фиццаг ферми сæргълæууæгæй, кæций цубур рæстæгмæ рацæун кодта раззагдæрти рæнгъæмæ.

   Колхози автотранспортон гаражи гъуддæгтæ къулумпитæ кæнун ку райдæдтонцæ, удта бабæй правлени æма парткоми организаций фæндонмæ гæсгæ Рамазан æрлæудтæй еци хаййади сæргъи. Аци кустуат рæнгъæбæл ку æривардта, æ куст ку фæрраст æй, удта нæуæгæй æ раздæри бунатмæ раздахтæй, ма си уотемæй еумæйагæй бакуста 20 анземæй фулдæр. Еугурæй ба æ фæллойни æнзтæ рахизтæнцæ 50 анземæй.

   Цæмæ гæсгæ ин ракодтон, ци кустуæтти куста, уони кой? Уомæн æма лæг берæ гъуддæгти æ хъиамæтæй бæрæг кæнуй. Ци адæми æхсæн фæккосуй, уони цæстæнгас имæ куд фæууй, æ кустæн ци аргъгонд фæццæуй, æхсæнадæн ци пайда æрхæссуй… Ма Батæрти Рамазанæн æ къохи бафтудæй æхецæн ном искæнун æ уодуæлдай æма арæхстгин кусти фæрци. Архайдта, æ хъауритæ не ʼвгъау кæнгæй. Æвдиста устур æнтæстдзийнæдтæ. Уомæ гæсгæ ин райони разамунд, удта ци адæми хæццæ куста, етæ устур аргъ кодтонцæ. Æ къарæ адтæй райони Кади фæйнæгбæл. Еу æма дууæ хатти ин лæвæрд не ʼрцудæй хуæрзеугутæ дæр. Æ алли гъуддаг дæр уомæ гæсгæ адтæй уагбæл æвæрд.

     Рамазан æрмæст фæллойни ветеран æма гъæуи нимади лæг нæ адтæй, фал ма хуарз бийнонти фидæ дæр. Æ цард исеу кодта Будтути Ибрагими кизгæ Тамуси хæццæ. Кæрæдзей лæдæргæй, аразтонцæ сæ цард. Исæнтæстæй син дууæ фæрти æма дууæ кизги, кæцитæ федар лæуунцæ абони сæ къæхтæбæл, алкедæр си цæруй рæсугъд бийнонтæй. Адæймаги уоди хуарздзийнæдтæй син бахай кодтонцæ. Ес син кæстæртæ.

   Рамазан фæццардæй адæми æмрæнгъæ хæларæй. Хъæбæр хуарз фурт æ ниййергутæн, уарзон цардæмбал æма фидæ, хæсттæгутæ æма хеуæнттæн уарзон. Æ мæтæ алкæддæр адтæнцæ бийнонтæ, хеуæнттæ. Нæ уарзта, удта зонгæ дæр нæ кодта æрдæг гъуддæгтæ кæнун нæдæр кусти, нæдæр хæдзари, нæдæр ба царди медæгæ.

Хæстæгутæ кæрæдзебæл бæттæг, хестæрæн æгъдаудæттæг, кæстæрæн зундамонæг адтæй Рамазан. Куд хестæр, уотæ адтæй царди тухæ æма амонди æстъалу. Ездон, хуæрзтог, лæгигъæдгун, бийнонтæ æнгонгæнæг. Еске зинбæл ка зин кодта алкæддæр, еске ристæй ка ристæй, еске цийнæ ба хæстæг ка иста æ зæрдæмæ, уæхæн адæймагæй æй зудтонцæ гъæубæстæ.

   Фал фæззиндтæнцæ цидæр æнæбасæттон тухтæ ма æй фæххецæн кодтонцæ бийнонтæй, æмгæрттæй, хеуæнттæй, синхбæстæй. Рамазан рахецæн æй æци дуйнейæй 2002 анзи, фал некæд уодзæй иронх æ бийнонтæй, кай зудта, ке´хсæн цардæй, уонæй. Нæ бон "рохсаг" зæгъунæй уæлдай ма ций? Æносмæ байзайдзæй æ ном имисуйнагæй. Хумæтæги нæ фæззæгъунцæ, хуарз лæги ном нæ мæлуй, зæгъгæ.                                            

Бабочити Этери