15 май – ирон æвзаг æма литератури бон

 Бæласæ ракæлуй, æ едæгтæ ин зæнхæй ку истонай, уæд. Æвзаг рамæлуй, æ едæгтæ ин бийнонти æхсæнæй ку исæскъунай, уæд. Уомæ гæсгæ, ирон лæг, де ʹвзаг фиццагидæр багъæуай кæнæ дæ бийнонти æхсæн. (Абайти Васо)

Бæстæмæ байгъосæ: кæд æма си фиддæлти дзубанди, фиддæлти зарæг нæ игъуса, уæд æй зонæ, еци адæм Хуцауи фарнæй арфæгонд нæ фæцæнцæ. Фарнæ ба баргæ æй, адæмæн сæ маддæлон æвзаг æма сæ фиддæлти исфæлдесгæ хæзнатæ сæ зæрдити цæйбæрцæбæл арф æвæрд æнцæ, уомæй. Æфсарм æма æгъдау кæми уа, фарнæ дæр еци къонай æрфусун кæнуй. Кæми цæрæн, кæми цæуæн æма кæми бадæн, уоми исæфт макæд уæнтæ нæ маддæлон æвзаг æма нæ фиддæлти хуарз æгъдæуттæ.

        Нæ рагфиддæлтæй нин ци берæ хуарздзийнæдтæ байзадæй, уонæн сæ астæуцæгиндзæ æнцæ, нæ сæр бæрзæндти кæмæй хæссæн, еци фæрнгун æгъдæуттæ, не ʹвзаг. Нæ адæм алкæддæр нимад адтæнцæ уæздан, нифсгун æма æгъдаубæл хуæст. Нæ райони ес курухон хестæртæ, æгъдаугин æма кустуарзон кæстæртæ, кæцитæ æнгом баст æнцæ кæрæдзебæл нæ дессаги æгъдæуттæ æма традицитæ нæ иронх кæнун æма сæ царди уагбæл хæссунæй. Æвзаг æма æгъдау æмдзо кæнунцæ. Æвзаг ка зона, йе æгъдæуттæ æма адæмихæтти меддуйне дæр лæдæрдзæй.

   Аци фарстай фæдбæл Ирæфи райони уæлæмхасæн ахуради Центри арæзт æрцудæй дессаги медесгун семинарон архайд. Сæрмагондæй си æвæрд æрцудæй уæхæн фарстатæ, кæцитæ абони æнцæ актуалон – нæ фæткитæ, не ʹгъдæуттæ куд æнхæстгонд цæунцæ æма си куд пайда кæнæн, не ʹвзаги ахадундзийнадæ царди медæгæ æма æндæртæ. Аци семинар методикон æма педагогон æгъдауæй бацæттæ кæнунбæл зæрдиуагæй байархайдтонцæ Ирæфи райони уæлæмхасæн ахуради æнтæстгун ахургæнгутæ Таухъазахти Жаннæ æма Махъоти Алинæ. Ахурдзаутæ, кæрæдзей æййевгæй, бæлвурд балæдæрун кодтонцæ семинари архайгутæн, иуазгутæн, не ʹгъдæутти, нæ фæткити, не ʹвзаги устур хъаурæ æма æнхæстдзийнадæ. Куд рæсугъд азæлдæнцæ маддæлон æвзаги муртæ, кæстæр фæлтæри минæвæрттæ æмдзæвгитæ ку дзурдтонцæ, уæд. Куд сæрустурæй игъустæнцæ нæ кадгин Дигоргоми имонау кувдтитæ, куд зæрдиуагæй лæдæрун кодтонцæ ахурдзаутæ сæ гъудитæ, сæ сагъæстæ нæ националон фарстатæбæл. Еу инней цъухæй есгæй дзурдтонцæ не ʹгъдæутти гъæугæдзийнадæбæл.

   Куд Ирæфи райони уæлæмхасæн ахуради Центри сæргълæууæг, Дзансолти Виталий æ радзурди медæгæ бæлвурдæй балæдæрун кодта, семинари æркасти фарстатæ ци сæрмагонд бунат ахæссунцæ нæ царди æма сæбæл идарддæр куд архайгæй нæ еугуремæн дæр, уой фæдбæл. Семинари архайгути гъудимæ гæсгæ ходуйнаг æй, нæ курухон фиддæлтæй нин ци æгъдæуттæ байзадæй, уони нæ зонун, цийни дæр, зиани дæр кувдтитæ æма гагидæуттæ хæссун нæ арæхсун. Нæ зæлланггæнгæ, цитгин, федар дигорон æвзагæй раст пайда нæ кæнун – йе æй мæлæтау.

     Семинари архайгутæ æмзæрдæй гъæугæ хатдзæг искодтонцæ: алли бон дæр, алли сахатт дæр хузæнон куст кæнун гъæуй нæ националон æгъдæутти фарстатæ бæрзонддæр æма федардæр хæссунбæл. Цубур дзубандийæй, семинари архайгутæн дæр æма бацæттæ кæнгутæн дæр бантæстæй парахаттæй раргом кæнун æрæвæрд фарстатæ. Ирæфи райони, æгас Дигоргоми ци дессаги рæсугъд кувдтитæ ес, уонæбæл æрдзорун, не ʹвзаги исони бонбæл басагъæс кæнуни мадзæлттæбæл. «Алли адæмихатмæ дæр ес сæхе æгъдæуттæ, традицитæ, кæцитæ фæлтæрæй - фæлтæрмæ лæвæрд цæуунцæ. Уони багъæуай кæнун æй алли адæймаги ихæс дæр. Æгъдау, культурæ - етæ æнцæ наций рæсугъддзийнадæ дæр æма æ хъаурæ дæр. Хумæтæги нæ фæззæгъунцæ, ескæци адæмихатт басæттун дæ ку фæндæуа, уæд ин йе ʹгъдау, йе ʹвзаг, æ культурæ фехалæ, зæгъгæ.

   Раги райдæдтонцæ дигорон адæм сæ цард æгъдаубæл аразун. Раги дæр æма æрæги дæр æгъдауæй рæсугъд адтæнцæ æма æнцæ. Абони уæнгæ дæр цæрунцæ æма ервæзунцæ сæ хуарз æгъдау, æфсарм, лæгдзийнадæ æма фиццагидæр ба Хуцауи фæрци. Хестæртæ хумæтæги нæ зæгъиуонцæ, дæ конд æма дæ уиндæй раздæр де ʹгъдау æма де ʹфсæрмæ равдесæ, зæгъгæ. Махæн не хæс æй ирæзгæ фæлтæри раст надбæл ивæрун, нæ фиддæлтæй нин ци традицитæ байзадæй, уони цæсти гагуйау гъæуай кæнун. Аци фарстатæбæл косунмæ уæлæмхасæн ахуради Центри косгутæ æнцæ цæттæ», - зæгъуй Центри сæргълæууæг, Республикæ Цæгат Иристон - Аланий ахуради скъуæлхт косæг Дзансолти Витали.

                                                                     Бабочити Этери.