Ахурадæмæ, ахурдзаутæн фулдæр зонундзийнæдтæ дæттуни гъуддагмæ бонæй - бонмæ цæуй устур æргом æздæхт. Фулдæр гъæугæ гъуддæгтæ лæвæрд цæуй куст   разæнгард кæнунæн, алливæрсуг медесгун уроктæ дæттунæн технологон фæрæзтæ æма нæуæг методикæмæ гæсгæ. Курдиадгун ахургæнгутæ сæ зонундзийнæдти æведуйгæ сауæдонæй хай кæнунцæ æригон фæлтæрæн æма кæрæдземæн. Сæ идарддæри кусти син еци уагæвæрд агъаз æй сæ уроктæ медесгундæр æма цæмæдесагдæр кæнунæн.

Æрæги ирон æвзаг æма литератури ахургæнгутæн игон урок равардта Чиколай 2 - аг астæуккаг скъолай маддæлон æвзаги ахургæнæг Малити Агубей кизгæ Сафят 8-аг къласи ахурдзаути хæццæ. Урокки лæмбунæг æвзурст æрцудæнцæ дигорон зундгонд, курдиадгун финсæг, дигорон литератури арф фæд ка ниууагъта, еци Малити Геуæргий цард æма исфæлдистадæ. Урокки темæ адтæй кадæнгæ «Гъонгæси фурт мæгур Мæхæмæт»-мæ гæсгæ «Æнамонд уарзондзийнадæ», æ хъаппæ гъæздуг, цæмæдессаг. Неке ниууагътонцæ уазал æма ревæд зæрдæй финсæги уæззау цард æма исфæлдистадæ.

   Эпигрæфæн ци дзурдтæ ист æрцудæнцæ: «…Нæй амонд ыссарæн хъæздыгмæ мæгуырæн», уони хæццæ æнгом исбаста æ урок. Ма, мæнмæ гæсгæ, ахурдзаути хæццæ æ къохи бафтудæй Геуæргий цард æма исфæлдистадон фæззелæнтæбæл æрдзорун, урокки архайгути дæр, иуазгути зæрдитæмæ дæр хецæн над иссерун æ кадæнгæй.          

      Скъоладзаутæ хъæбæр аййев радзурдтонцæ, царди ци берæ гъуддæгтæ ингæ рауадæй аци скурдиадгин адæймагæн, фал уæддæр æ рæсугъд уоди гъæдæ куд не ΄сæйивта æ уарзон адæмбæл. Цæйбæрцæ зæрдæмæдзæугæ æма зæрдæмæгъаргæ рæнгъитæ рацудæй æ финсæн еси бунæй, уонæй бакастæнцæ æма равзурстонцæ ахурдзаутæ.

   Малити Геуæргий исфæлдистадæ ирон – дигорон литератури сæрмагонд бунат ахæссуй. Геуæрги – курдиадгин поэт, лирик, финста дигоронау æма уруссагау. Фулдæр æ маддæлон æвзагбæл. Етæ æнцæ аййев, медесгун, се ΄взаг адæмон. «Дигорон литератури бундорæвæрæг Малити Геуæргий поэзи – хорау æрттевуй æма тафс дæдтуй, мæйау уадзуй рохс тунтæ нæ уодти, денгиз æма фордау ин – исусæн, зæнхи къорейау ба е ΄носон æрвон над – орбитæй фæккеуæн нæййес», - загъта Геуæргий туххæй нæ дигорон финсæг Скъодтати Эльбрус.

     Фал Уæрæсей финсгути Цæдеси иуонг, поэт æма æхсæнадон архайæг, "Нарти фæткъу"-й премий лауреат, Республикæ Цæгат Иристони культури скъухт косæг  Бабочити Русланæй хуæздæр неке загъта, мæнмæ гæсгæ, дууæ бундорæвæрæги, Геуæрги æма Къостай, туххæй: «Къоста æма Геуæрги хумæтæги æмвæрстæ æвæрд нæ цæунцæ нæ национ литератури историй. Дууæ генийæн ци бантæстæй цубур царди, е некæмæнбал уой фæсте. Цардгъон литературон традици не ΄рæййафгæй, етæ куд исхизтæнцæ Парнаси бæрзондмæ, уотæ неке. Æвæццæгæн, ирон æма дигорон адæммæ æма сæ фиддæлтæмæ мингай, сæдæгай æнзти дæргъи ци медæггон энерги æрæмбурд æй, фал дуйней рохсмæ равдесун ке нæ бафæразтонцæ, уой не ΄сфæлдесæг Хуцау дууæ поэтемæн балæвар кодта». Æма нæ фæррæдудæй – сæ дууæ дæр исарæхстæнцæ еугур адæми номæй исдзорунмæ, æгас дзиллити зæрдæ бавдесунмæ…

     Уомæ гæсгæ Сафят æ урок исбаста Къостай хæццæ дæр. Урок райдæдта кенонивæ «Фатимæ»-й скъуддзагæй. Ейæ исагъаз æй ахурдзаутæн урокки темæ бæлвурддæр раргом кæнунæн. Нуриккон федералон ахурадон стандарттæмæ гæсгæ си адтæй предметти æхсæн бастдзийнадæ. Урок гъæздуг адтæй цæстуингæ æрмæгæй. Уати къолтæбæл Малити Геуæргий туххæй ирон финсгути разæгъдтитæ. Интерактивон фæйнæгбæл æ портрет, æ бийнонти хузтæ. Парахаттæй пайдагонд цудæй техникон фæрæзтæй. Æвдист æрцудæй видеоæрмæг поэтти цардæй.

    Сувæллæнттæ хуарз ке зонунцæ Геуæргий царди хабæрттæ æма исфæлдистадæ, е бæрæг адтæй сæ раст æма цурд дзуæппитæй. Е æй сæ ахургæнæги фæрци. Бæрæг æй, берæ уæлæмхасæн æрмæг син ке цæуй лæвæрд поэтти царди туххæй. Сафят æхуæдæг куд зæгъуй, уотемæй Геуæргийæн сæ бийнонти æхсæн ес сæрмагонд бунат хестæрæй - кæстæрмæ.

Кадæнгæ «Гъонгæси фурт мæгур Мæхæмæт»-æн арæзт æрцудæй анализ. Нæ фæййевгъудæнцæ литературон терминтæбæл дæр. Конд æрцудæй дзурдуатон куст дæр. Цæмæдæссаг адтæй, ахурдзаутæ ци дзурдбид банхæст кодтонцæ кадæнгæмæ гæсгæ, е дæр. Хатдзæгтæ искæнуни рæстæг сæ зонундзийнæдтæ бафедар кодтонцæ акростих æма тестити рæуаги.  Бакодтонцæ къуæртти куст дæр. Кæронбæттæни арæзт æрцудæй рефлекси. Еу загъдæй, урок нуриккон домæнтæмæ гæсгæ адтæй раст арæзт.

   Урок рауадæй зæрдæмæдзæугæ æма гъæздуг. Æ размæ ивæрд ихæстæ æ къохи бафтудæнцæ ахургæнæгæн. Урокмæ  хунд æрцудæнцæ скъолай сæргълæууæг Дедегкати Зинæидæ, райони ирон æвзаг æма литератури ахургæнгутæн сæ методеугонди разамонæг Дзабайти Алли хæццæ, кæцитæ си сæхецæн райстонцæ берæ пайдайаг æрмæг сæ идарддæри кустæн. Урок æвзаргæй, фæббæрæг кодтонцæ æ цæмæдесдзийнадæ, гъæздуг æрмæг æма темæ райхалун ке бантæстæй, еци гъуддæгтæ.

   Малий - фурти исфæлдистади сæрмагонд бунат ка ахæссуй, еци æмдзæвгæ «Федог», кæци иссæй æ программон æмдзæвгæ, удта кадæнгæ «Темур – Алсахъ» - æй устур æскъуддзаг бакастæнцæ Малити Давид æма Дедегкати Алибек.      

    Ауæхæн уроктæ арæхдæр арæзт ку цæуиуонцæ скъолати, уæд е устур пайдадзийнадæ хæссидæ ахургæнгути методикон ивæрæнтæмæ.

     

                              Райони ахуради управлений ирон æвзаг

                              æма литератури методист Бесолти Алан.